Van Doornum verwelkomde dominee met doedelzak

Van onze redacteur Frederike Hessing

04-05-07

Een instrument waar kleine kinderen enhousiast, waar volwassenen van huilen, soldaten moed van krijgen en vijanden bang van worden. Zo bestempelt doedelzakspeler Jan van Doornum over zijn instrument en zijn grootste liefhebberij. Deel 1 van de serie Eigen geluid.

Ruim dertig jaar speelt Jan van Doornum uit het Overijsselse Mariënberg doedelzak. Daarmee ging zijn jongensdroom in vervulling. “Als kleine jongen van tien jaar, zag ik een doedelzakband optreden. Ik vond het prachtig. Maar ik deed er toen niks mee.” Jaren later in 1972 had de Schotse doedelzakband Royal Scots Dragoon Guards de hit ‘Amazing Grace’. “Ik dacht: dat wil ik ook. Toen begon de gedachte om doedelzak te spelen te rijpen. Alleen de informatie over de Schotse doedelzak – er zijn wel honderden soorten doedelzakken – was zeer summier. Ik rommelde wat aan.”

Doedelzakband

Jan van Doornum werkte als leraar toen hij een geweldige tip kreeg. “Ik zei tegen de kinderen: ‘Ik heb wel een doedelzak maar ik weet niet hoe ik het moet spelen’. Toen zei een meisje uit de klas: ‘Meester, mijn oom speelt doedelzak.’ Dat bleek de secretaris van de Nederlandse Organisatie van Doedelzakbands te zijn.” Deze man raadde Jan van Doornum aan om zich aan te melden bij een dergelijke band. “De beste manier om het spelen in de vingers te krijgen is aansluiten bij een doedelzakband.”

Eerste speelde de leraar bij een band uit Hoogkerk, te Groningen. “Ik woonde toen in Stadskanaal.” Daarna stapte hij over naar een band in Zwolle. “Die had een iets hoger niveau.” Met dit gezelschap kwam hij overal en nergens. “We traden op bij winkeliersverenigingen, concoursen, bruiloften en op tv. Dat was heel leuk.”

De muzikant heeft nog een videoband van het tv-optreden. Een aflevering van het EO-programma Speelkwartier van ongeveer vijfentwintig jaar geleden. In vol Schots ornaat loopt de doedelzakband, in de maat de trappen af van het kasteel de Haar vlakbij Utrecht. Ze vormen één geheel met het drumwerk. “Het is de melancholische klank, de uitstraling van het instrument dat maakt het muziekinstrument mooi”, aldus van Doornum.

Kilt

Sinds 1983 speelt Jan van Doornum solo. “Ik stopte met het bandwerk, omdat ik er geen tijd meer voor had. Ik was inmiddels getrouwd en we kregen kinderen. Met de band was ik telkens een hele zaterdag kwijt.” Toch treed hij nog steeds op. “Toen de kerk in Stadskanaal een nieuwe predikant kreeg, vroeg een gemeentelid of ik de dominee wilde verwelkomen door doedelzak te spelen. Ik zei: ‘Is goed, maar dan moet het orgel me begeleiden.’ Ik ontdekte dat de aanwezigen de combinatie wel waardeerden en dus ben ik er mee door gegaan.” Na zijn verhuizing naar Mariënberg treed hij op met organist Freddie van Schuldink.

Daarbij draagt Jan van Doornum altijd zijn Schotse kilt. “In het begin denk je wel: ‘Verdraaid loop ik daar in een rok.’ Eerst had ik er nog een sportbroekje onder maar nu niet meer. De kilt hoort er wel bij. De Schotse doedelzak komt uit Schotland, daar dragen de mannen een kilt dat is traditie.” De muzikant vind het geheel van een uniform en instrument prachtig. “Het maakt de speler tot een bezienswaardigheid.”

---